tile

معرّفي کتاب هاي تازه درباره ايران، اسلام و خاورميانه



Heinz Halm

Shi' a Islam: From Religion to Revolution

Princeton: Markus Wiener, 1997

در سال هاي اخير تعدادي قابل توجهی کتاب درباره تشيّع به طبع رسيده و از آن ميان کتاب حاضر جديدترين است که از اصل آلماني آن که درسال 1994 به چاپ رسيد ترجمه شده. نويسنده کوشيده است که در اين کتاب نه تنها تاريخ تشيّع و مراسم و آئين ها و ويژگي هاي آن را توضيح دهد بلکه سياست کنوني جمهوري اسلامي را نيز مطرح سازد. امّا در هيچ يک از اين زمينه ها مطلب جديدي ارائه نشده و ازاين همين رو اين کتاب را نمي توان تحقيق تازه اي درباره تشيع دانست. در مجموع اين اثر مقدمه اي است بر تشيّع که برخلاف مقدّمه هاي قديمي تر به بررسي دوران آغازين اين مذهب اکتفا نکرده و تجليات سياسي آن در نيمه دوم قرن بيستم را نيز بررسيده است.

کتاب شامل چند تصوير جالب نيز هست و متن به زباني ساده و روشن نوشته شده و آن را براي استفاده دانشجويان و يا خوانندگان غير متخصص مناسب ساخته است .

* * *

Reeva S. Simon, Philip Mattar, Richard W. Bulliet, eds.

Enyclopedia of the Modern Middle East

New York, Macmillan, 1996

دانشنامه خاورميانه که اخيراً در چهار جلد به طبع رسيده آخرين مجموعه از اين نوع است که براي تشويق و تسهيل مطالعات خاورميانه به محققين ارائه مي شود. توجه اصلي اين دانشنامه بر تاريخ معاصر خاورميانه و به خصوص کشورهاي عرب خاورميانه و شمال افريقا و نيز ترکيه، ايران و افغانستان است. چنين به نظر مي رسد که هدف عمده تهيه کنندگان اين اثر معرّفي شماري هرچه بيشتر از رويدادها، شخصيت ها و اماکن تاريخي اين منطقه است و از همين رو بسياري از مقالات آن شامل بيش از چند سطر نيست و در نتيجه تقريباً هيچ يک از نوشته ها گستره چنداني ندارد. اکثر مقاله ها در باره جهان عرب و ترکيه است و، در مقايسه، نوشته هاي آن در باره ايران اندک به نظر مي رسد.

اکثر نويسندگان مقاله هاي دانشنامه شاگردان يکي از ويراستاران آن، ريچارد بوليت بوده اند. به اين ترتيب، با درنظر گرفتن کيفيت مقالات آن، اين دانشنامه را نمي توان مأخذي چندان غني در باب خاورميانه دانست. با اين همه به عنوان درآمدي ابتدائي براي دانشجويان اين منطقه، محققان تازه کار و خوانندگان عادي، بي فايده نيست.

* * *

Hooshang Amirahmadi, ed.

Small Islands, Big Politics: The Tonbs and Abu Musa in the Persian Gulf

New York, St. Martin's Press, 1996

از آن هنگام که نيروي دريائي ايران سه جزيره تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسي را اشغال کرد مورّخان و مفسران گوناگون به شرح و بسط موقعيت استراتژيک و حقوقي اين جزاير پرداخته اند. کتاب حاضر آراء چهارتن از پژوهشگران علوم سياسي و حقوقدانان ايراني را در اين باب به علاقمندان عرضه مي کند: هوشنگ امير احمدي در باره « بعد استعماري - سياسي روابط ايران و امارات متحده عربي،» پيروز مجتهد زاده در باره « سوابق تاريخي جزائر تنب و ابوموسي،» داود باوند در زمينه «پايگاه حقوقي حاکميت ايران بر ابوموسي،» و گيو ميرفندرسکي در مورد «مالکيت جزائر تنب از نظر حقوقي.». چاپ اين کتاب با تشديد مجادله ميان ايران و امارات متحده بر سر اين جزائر هم زمان است و از اين رو محتواي آن بدون چاشني سياسي نيست.

هريک از مقاله ها، به تفصيل، داده ها و تحولات و سوابق مربوط به موضوع مورد مطالعه را مطرح مي کنند و به ويژه در زمينه مسائل تاريخي، اقتصادي و استراتژيکي اطلاعات گسترده اي را در اختيار خواننده قرار مي دهند و به منابع و مآخذ مفصّل اشاره مي کنند. گرچه نتيجه گيري هاي نويسندگان کتاب کمابيش قابل پيش بيني است، کتاب به خاطر کيفيت استدلالي و روشمندي مقالات و توجه خاص به زواياي گوناگون هر مسئله، و به ويژه به خاطر غناي آن در زمينه منابع و مآخذ، اثري ارزنده است.

* * *

Francis Robinson

Cambridge Illustrated History of the Islamic World

New York, Combridge University Press, 1996

تاريخ اسلام يک جلدي انتشارات دانشگاه کمبريج توسط فرانسيس رابينسون، مورخ و اسلام شناس نامدار شبه قاره هند، ويراستاري گرديده است. به نظر مي رسد که هدف ناشر و نويسنده هردو اين بوده که نوعي دائرة المعارف تاريخ اسلام را براي استفاده خوانندگان غير متخصص تدوين و ارائه کنند. از همين رو، اين کتاب نفيس شامل شماري قابل توجه عکس، مينياتور، نقاشي و نقشه است که از تمثيل رهبران مذهبي قديم و جديد تا نماي بناهاي شهري، مقابر مذهبي و مساجد، نمونه هائي از کاريکاتورهاي روزنامه ها، و آثار هنري، و حتّي مناظر طبيعي را در بر مي گيرد و شرحي مبسوط ومصّور از تاريخ و جهان اسلام به دست مي دهد.

افزون براين، کتاب را، که داراي 8 فصل است، از نظر علمي و پژوهشي نيز بايد اثري ارزنده شمرد. هريک از 8 فصل کتاب به دست يک محقق شناخته شده تاريخ و تمدن اسلام نوشته شده است: « پديداري اسلام درجهان» (پاتريشياکرون)، پيدايش نظام جهاني اسلامي در سال هاي 1000-1500م» (رابرت اروين)، « جهان اسلام درعصرگسترش قدرت اروپا (استفن دِيل)، « دنياي اسلام در عصر سلطه غرب، 1800م تا امروز» (سارا انصاري)، «اقتصاد جوامع اسلامي» (ک. ن. چودهري)، «نظام جوامع اسلامي » (باسم مسلّم)، «علم و روايت آن در جوامع اسلامي » (فرانسيس رابينسون)، و « هنر در دنياي اسلام » (استفن ورنويت). مقدمه کتاب نوشته ايدا لاپيدوس است.

***
Author: 
سید ولی رضا نصر
Volume: 
۱۶
Current Issue: 
Past Issue
Visited: 
1000