tile

پیشگفتار



‌در نوشته های این شماره در باب ماندگار بودن شعر سیمین بهبهانی سخنانی به حق رفته است. بزرگداشت او در این مجموعه، امّا، بیشتر از آن که به خاطر پایدار ماندن آثارش باشد از آن روست که در ایران معاصر سراینده ای روشن تر از سیمین بهبهانی سرّ ضمیر عریان نکرده و با چنین آمیزه ای از مهر و درد به روایت آلام و آرزوهای مردم زادگاه خویش نپرداخته. سروده های آهنگین و از دل بر آمده اش از همین روست که بر دل ها نشسته و ورد زبان ها شده و او را به چنین جایگاه والائی در میان سرایندگان هم روزگارش برکشیده.

با این همه، سیمین بهبهانی، تنها با شعر ناب و سحرآمیز به دل ایرانیان راه نگشوده و به چنین حدّی از شهرت و محبوبیت نرسیده است. او هرجا و هرگاه فرصتی یافته به عرصه های تلاش و تکاپوی هم میهنانش استوار گام نهاده و در همسوئی و همدردی با آنان، در دفاع از آزادی و حقوق انسان ها، و از عشق بی کران و همیشگی اش به صلح و آشتی و مدارا، بی پروا سخن گفته است.

در این شماره، که مطلع اش اشعار تازه ای از سیمین بهبهانی است و حسن ختام اش گزیده ای از سروده های زیبای او، شماری از نویسندگان و منتقدان ادبی ایرانی و غیرایرانی به بررسی و تحلیل و نقد آثار این شاعر پرآوازه و جایگاهش در عرصۀ ادب و فرهنگ و اجتماع ایران پرداخته اند. فرزانۀ میلانی، با برشمردن شماری از ویژگی های اشعار سیمین بهبهانی، مظهر درخشان خلّاقیت سروده هایش را خانگی کردن تجدّد و آشتی دادن مفاهیم به ظاهر ناهمگون شرق و غرب می شمرد. در بستر بحثی مبسوط در باب «نظریۀ همگانی دریافت،» رضا قنّادان سیمین بهبهانی را شاعری می داند که «نبوغ شعری» اش او را به حد ستاره ای درخشان در آسمان ادب ایران رسانده است. جواد مجابی، با اشاره به آمیختگی ادب و فرهنگ و اجتماع، بهبهانی را شاعری می شناسد که حیات اجتماعی اش را تنیده در تقلای مردم برای آزادی و صلح و رفاه می یابد. به اعتقاد احمد کریمی حکاک، تصویر پردازی های سیمین بهبهانی سروده هایش را تا حدّ اعجاز شاعرانه برکشیده و تمثیلی یگانه از روزگار ایرانیان کرده است. با مقدمه ای در باب جایگاه کولی در ادبیات ایران و جهان، احمد ابومحبوب به بررسی سیما و ویژگی های این کوچندۀ ازلی آنگونه که در سروده های سیمین بهبهانی ترسیم شده می پردازد؛ شکوه میرزادگ با برشمردن عوامل مؤثر در ماندگاری نام اهل ادب، شعر سیمین بهبهانی را در ذهن تاریخی مردم ایران ماندگار می بیند؛ در مقایسۀ برخی از آثار منظوم و منثور بهبهانی به پردۀ نقّالان سنّتی، محمدرضا قانون پرور معتقد است که این آثار چون آئینه ای جدال بین نقش و نقّاش، راوی و روایت، و شاید از همه کهن تر، ستیز بین واقعیت و آرزو را باز می تابند؛ به اعتقاد سعید یوسف با تحوّل همه جانبه غزل، به همّت سیمین بهبهانی، جدل های دیرینۀ «کهنه و نو» در شعر را باید به بایگانی تاریخ سپرد؛ کامران تلطف، ریوان ساندلر، و فرشته مولوی هریک به گونه ای و از بُعدی به چگونگی بازتاب زندگی و گفتمان اجتماعی ایرانیان در سروده های شاعر پرداخته اند و سرانجام؛ استیو زیند از دیدارش با بهبهانی در تهران می نویسد و از اهمیت شعر و شاعر در ایران، در مقایسه با زادگاه خویش، سخن می گوید.