tile

پیشگفتار: سال ۲، شمارۀ ۴ 




  گرچه از راه‌پیمایی‌ها و حرکت‌های گستردۀ اعتراض‌آمیز، که پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران از شواهد بارز بحران سیاسی در کشور بود، نشان چندانی نیست، ریشه‌ها و سرچشمه‌های این بحران همگی برجای مانده‌اند. رهبران جمهوری اسلامی همچنان وجود هر گونه بحران در جامعه را انکار می‌کنند و دربارۀ ضرورت اصلاح و تغییر در هیچ یک از عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور، که همگی یکسره در حوزۀ اقتدار و اختیار آن‌هاست، سخنی به میان نمی‌آورند. تغییری اگر رخ داده باشد در شیوه‌های رویارویی حکومت با گروه‌های گوناگون منتقدان و ناراضیان و به قصد بازداشتن آنان از هر حرکتی است که نشان تردید در مشروعیت و مقبولیت نظام دینی شمرده شود. با این همه، اختلاف‌های درونی درحلقه‌های تصمیم‌گیری حکومت- نه تنها در مورد برنامه‌ها و سیاست‌های داخلی بلکه دربارۀ اهداف و سیاست‌های دولت در عرصۀ بین‌المللی- رو به افزایش به نظر می‌رسد.

 در این شماره، مهدی خلجی جنبش مهدویت و پیشینۀ تاریخی آن را بررسیده است. در باور او نقش این جنبش و مبلغان متنفذ آن را در طراحی برنامه‌های داخلی و خارجی حکومت اندک نباید شمرد. نفوذ و حضور فزایندۀ سپاه پاسداران انقلاب در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران موضوع پژوهش و بررسی علی آلفونه است. وی، با توجه به عمق و گستردگی این نفوذ، معتقد است که امروز می‌توان سپاه را دولتی در دولت به شمار ‌آورد. سعید پیوندی در «رویارویی با آموزه‌های ایدئولوژیک در نظام آموزشی» به جزئیات تلاش‌های گسترده و رو به افزایش حکومت برای چیره ساختن ارزش‌ها و هنجارهای مذهبی بر نظام آموزشی ایران پرداخته و به این نتیجه رسیده که این تلاش تا کنون یکسره نافرجام مانده است. فرهاد خسرو خاور جنبش سبز را در مقایسه با دیگر جنبش‌های سیاسی و اجتماعی ایران در یک سدۀ گذشته و، بر پایۀ ویژگی‌های جامعۀ کنونی ایران و اوضاع و احوال بین‌المللی، از جنبش‌های پیشین تواناتر به استقرار نظامی دموکراتیک در ایران دانسته است. و سرانجام در «نگاهی به سابقۀ تاريخی سکولاريسم در ايران،» نوری‌علا ریشه‌‌‌های پیدایش و رشد گرایش به جدایی مذهب از دولت را بررسیده و نظام جمهوری اسلامی را فراهم آورندۀ زمینه‌ای بی‌سابقه برای رشد سکولاریسم در جامعۀ ایران شمرده است.

* * *

با انتشار این شمارۀ ایران نامه، دوران طولانی نگارنده در سمت ویراستار پیوستۀ آن به پایان می‌رسد. اگر در این سال‌ها در پاسداری از اعتبار این نشریه توفیقی نصیب شده باشد آن را وامدار مدیران و دبیران پیشین‌اش می‌دانم که سرمشق و راه‌گشایم بوده‌اند؛ پژوهش‌گران، نویسندگان و ایران‌شناسان نام‌آوری چون جلال متینی، داریوش شایگان، داریوش آشوری و، به ویژه، زنده یاد شاهرخ مسکوب.

 محمّد توکّلی طرقی، استاد تاریخ دانشگاه تورانتو و رئیس انجمن بین‌المللی مطالعات ایران، از سر لطف پذیرفته است که بار مسئولیت انتشار ایران نامه را از این پس بر دوش توانایش کشد و از لذت همیشگی و رنج‌های گهگاهِ انجام چنین مهمی برخوردار شود. دکتر توکلی، پژوهش‌گری نام‌آور در رشتۀ مطالعات ایران، سال‌ها با همکاری‌های ارزنده و اندیشه‌های بدیعش این نشریه را یاری داده و بر اعتبارش افزوده است. به یقین، در دوران سرپرستی وی این اعتبار  همچنان رو به فزونی خواهد رفت. 

 دریغ است از این فرصت بهره نجویم و از استادان و محققان ممتاز و ارجمندی که حاصل پژوهش‌های عالمانۀ خویش را در این سال‌ها بی‌دریغ به ایران نامه سپرده‌اند، سپاسگزاری نکنم. از آنان بسیار آموخته‌ام و دوستی و آشنایی با آنان را از مواهب فراموش‌نشدنی زندگی‌ام می‌دانم.

 سپاسم از مهناز افخمی بی‌نهایت است، چه، بدون پشتیبانی بی‌دریغ و نامشروط، راهنمایی‌های ارزنده و صبر ایّوب‌اش، توفیقی اگر نصیب می‌شد به دشواری‌ها می‌بود.

                                                                                                                 هرمز حکمت


 

 

Author: 
هرمز حکمت
Volume: 
۲۵
Current Issue: 
Current Issue
Visited: 
1000