tile

مقدمه و سخنی با والدین




مقدمه

 تمام کساني که امروز دور از ايران بسر مي برند، ولي به فکر ايران فردا هستند، بيش از هرچيز به کودکان ايراني مي انديشند که در سال هاي اخير همراه خانواده هاي خود در کشورهاي مختلف جهان پراکنده شده اند و به ناچار در مدارس غير ايراني و به زباني جز زبان فارسي درس مي خوانند و با آداب و رسوم غير ايراني پرورش مي يابند. اگر اين کودکان را امروز در نيابيم و به حال خود رها کنيم فردا جواناني خواهيم داشت با تبار ايراني ولي بيگانه از ايران و آن چه به ايران وابسته است، که اين خواست دشمنان فرهنگ و ملت ماست. پدران و مادران و نيز کساني که در ايران ديروز مسئوليت امور آموزشي را به عهده داشتند، بيش از افراد ديگر نگران اين امرند. چه بايد کرد؟

خوشبختانه از طرف ايرانيان ميهن پرست کلاس هايي براي آموزش زبان فارسي به کودکان ايراني در شهرهاي مختلف اروپا و آمريکا تشکيل شده است، مؤسسه هاي انتشاراتي ايراني به تجديد چاپ برخي از کتاب هاي درسي و کتاب هاي قصه به زبان فارسي پرداخته اند، و مهمتر از همه اقدام پدران و مادراني است که به عمد درخانه با فرزندان خود به زبان فارسي حرف مي زنند. اين کارها همه سودمند است و اساسي.

بنياد مطالعات ايران که مؤسسه اي فرهنگي و غير انتفاعي است، از آغاز، در حاشيه کارهاي اساسي خود، کودکان هموطن را از نظر دور نداشت و به همين سبب به چاپ کتاب هايي براي آنان پرداخت که از آن جمله است: شعرهايي براي کودکان، تاريخ ايران براي نوجوانان، برگزيده داستان هاي شاهنامه، زال و سيمرغ (مجموعه شانزده قصه براي کودکان).

 اينک بنياد مطالعات ايران کتاب «شادمانه، کودکانه» شامل مَثَل ها و اشعار کودکانه، گردآورده خانم ليلي ايمن را در اختيار کودکان عزيز هموطن قرار مي دهد، بدين اميد که مادران گرامي شخصاً آموزش مطالب آن را به عهده بگيرند. خوشبختانه خانم ايمن در مقدمه اين مجموعه طرز استفاده از متل ها و اشعار کودکانه و آموزش آن را به کودکان ياد کرده اند وبدين سبب ما از تکرار آن بي نيازيم.

بنيادمطالعات ايران

سخنی با والدين

ليلي ايمن

 ادبيات عاميانه هرقومي ميراث پرشکوهي است که قرن ها قبل از اختراع چاپ و حتي پيدايش خط به وجود آمده است. پيدايش و گسترش اين ادبيات، در نتيجه، ارتباط چنداني به ميزان «سواد» ملت ها ندارد. گرچه پيدايش خط و اختراع چاپ بدون شک در جمع آوري و نگهداري اين آثار ذيقيمت نقشي قابل توجه داشته است.

 مَتَل ها، اشعار و داستان هاي عاميانه از دل مردم برخاسته اند، اثر خلاقه هيچ فرد خاصي نيستند بلکه بهترين ثمره کار گروهي يک ملت به شمار مي روند. ادبيات عاميانه در طول قرون و اعصار دهان به دهان و سينه به سينه از نسلي به نسل ديگر منتقل شده اند. هر متل، شعر و داستان عاميانه نه فقط در طول زمان، بلکه در پهناي جهان نيز سفر کرده است و به همين سبب شباهت هاي شگفت انگيزي بين ادبيات عاميانه ملل گوناگون ديده مي شود در اين سفرها هرگوينده و سراينده اي آگاهانه و ناخود آگاه تغييراتي دراين آثار داده است و از همين روست که از يک داستان يا متل گونه هاي مختلف را مي شناسيم. چنان که، بي شک، شما والدين عزيز نيز به هنگام خواندن نمونه هايي که در فصول اول و دوم اين مجموعه آمده است به ياد ملت هايي خواهيد افتاد که خود مي خوانده ايد. متل هايي که در حين شباهت به آن چه در اين جا آمده است با آنها تفاوت هايي نيز دارد. اين هم دليلي است ديگر برغناي ادبيات عاميانه ملت کهنسال ما.

جمع آوري اين مجموعه هيچ ارزش ادبي و تاريخي خاص ندارد؛ زيرا قبل از نگارنده افراد فاضل و با ذوقي چون صادق هدايت، صبحي، احمد شاملو، صمد بهرنگي با آگاهي بيشتر مجموعه هاي اصيل و پر ارزشي فراهم آورده بودند. در سال هاي قبل از انقلاب نيز مجموعه کوچکي به همت خانم مهدخت دولت آبادي از متل هاي مخصوص کودکان با نقاشي هاي پرويز کلانتري منتشر گرديد. با کمال تأسف اين حقير را دسترسي به هيچ يک از اين آثار گرانبها نبود. لذا با رجوع به ايرانياني که مي شناختم و با کمک گرفتن از حافظه چندان قوي خويش فصل هاي اول و دوم اين مجموعه را فراهم آوردم و سپس با استفاده از چند کتاب شعري که در اختيار داشتم و به خصوص با رجوع به «کتاب کار مربي کودک» نوشته خانم توران ميرهادي که اخيراً در ايران به چاپ رسيده است بخش سوم را ترتيب دادم. در اين جا بايد سپاس خود را به گردانندگان مجله خوب «توکا» نيز تقديم دارم که بسياري از اشعار را در صفحات شماره هاي مختلف آن باز يافتم.

هدف اصلي از اين کوشش زنده نگه داشتن خاطره ايران در ذهن فرزنداني است که در کودکي کشور عزيز خودرا ترک گفته اند و يا حتي در غربت پا به جهان آشفته ما گذاشته اند. اميد است که اين مجموعه در مرتبه اول کمکي باشد به والديني که مايلند زيبايي زبان شيرين فارسي و سنت هاي ايراني را به اطفال خويش بشناسانند و در مرتبه ثاني انگيزه اي شود براي ايرانيان ديگر که با علاقه و ذوق بيشتر مجموعه هاي دقيقتر و بهتري را در اختيار نونهالان ايراني دور افتاده از وطن بگذارند.

بخش اول اين مجموعه شامل متل هاي ساده است که اغلب براي سرگرمي کودکان خوانده مي شود و بخش دوم از بازي هايي تشکيل شده است که اعضاي مختلف بدن کودک را به کار مي گيرد. اين بازي ها به ترتيب مورد استفاده قرارگرفتن، در مراحل مختلف رشد کودک تنظيم شده اند. در اين جا وظيفه خود مي دانم که از کليه افرادي که حوصله کردند و متل هاي مختلف را برايم گفتند و مزا ياري دادند که از عهده اين کار برآيم صميمانه تشکر کنم. تعداد آنها بيش از آن است که بتوان در اين مختصر آنان را نام برد و اميد است که اگر بعضي از متل ها و بازي هايي را که در اختيارم گذارده اند در اين مجموعه نمي بينند خشمگين نشوند.

بخش سوم کتاب از اشعار سرايندگان ايراني است که در قرن بيستم مخصوص کودکان شعر سروده اند. از اين بخش کتاب کودکاني که خواندن فارسي را تازه آموخته اند مي توانند استفاده کنند ولي به والدين محترم توصيه مي شود که از بخش هاي اول و دوم به منظور تمرين خواندن فرزندان خود استفاده نفرمايند چه که متل ها و بازي ها به زبان عاميانه نوشته شده است و خواندن آنها براي يک نوجوان کار آساني نخواهد بود و ممکن است به جاي تشويق سبب دلزدگي نيز بشود. باشد که آشنايي با جنبه هايي از فرهنگ ايران عشق به آن سرزمين را در دل نونهالان ما بپروراند.