tile

پی نوشت ها



پي نوشت ها:

1 - داريوش همايون، نويسنده و روزنامه نگار، ابتدا در سال 1328 مجله هنري جام جم را منتشر کرد و سپس، پس از چندي خدمت در موسسه اطلاعات و موسسه فرانگلين، روزنامه آيندگان را پايه گزاري و منتشر نمود. او درسال 1356، درکابينه آموزگار، وزير اطلاعات شد.

2 - محسن پزشکپور تحصلات خود را در رشته حقوق به پايان رساند. او حزب پان ايرانيست ايران را پايه گذاري کرد و رهبري آن را به عهده گرفت. پزشکپور در ادوار 21 و 22 مجلس نماينده بود. او همچنين سردبير روزنامه «خاک و خون» ارگان حزب پان ايرانيست بود.

3 -خداداد فرمانفرمائيان تحصيلات خود را در رشته اقتصاد در امريکا به پايان رساند. او در زمان مديريت ابتهاج به سازمان برنامه رفت و در سال 1340 به مديريت دفتر اقتصادي گماشته شد. فرمانفرمائيان به مدت 7 سال ابتدا قائم مقام و سپس رئيس بانک مرکزي بود. او در خرداد 1349 مديرعامل سازمان برنامه شد و تا ديماه 1351 در اين مقام بود.

4 - نادر نادرپور، ازشعراي پُرآوازه معاصرايران، در1328 درتهران متولد شد. پس ازانقلاب ازايران خارج شد. مدتي درفرانسه وسپس چندين سال در شهر لوس انجلس آمريکا مقيم بود و در سال 2000 درآن شهر در گذشت.

5 - دکترمحمد مصدق (مصدق السلطنه)، رهبر جبهه ملي و نخست وزير ايران در دوران ملي شدن صنعت نفت (1951- 1953).

6- EAM-ELAS ، جبهه ملي آزاديبخش- ارتش ملي آزاديبخش خلق، در دوران جنگ دوم براي مبارزه چريکي با نيروهاي محور در شمال يونان تشکيل شد و مانند بسياري ديگر از سازمان هاي چريکي چپ زمان زير نفوذ شوروي قرار گرفت. پس از ورود امريکا به صحنه سياست خاورميانه در سال 1947 جناح نظامي اين سازمان منحل شد و بقيه سازمان به جبهه چپ سياسي در يونان پيوست.

7 - عبدالله انتظام، ازصاحب منصبان برجسته ايران،خدمت دولت را از وزارتخارجه آغازکرد. او درکابينه اول حسين علاء و درکابينه سپهبدزاهدي وزيرخارجه بود. انتظام سپس براي مدتي مديرعامل شرکت ملي نفت ايران بود. در دوران انقلاب عبدالله انتظام به عضويت شوراي سلطنت تعيين شد.

8 - اميرعباس هويدا خدمات دولتي را در وزارت خارجه آغاز کرد، سپس درشرکت نفت عضو هيئت مديره و مسئول امور اداري و در اسفند 1342 در کابينه حسنعلي منصور وزير دارائي شد. هويدا در 7 بهمن 1343، پس از کشته شدن منصور، مامور تشکيل کابينه شد و تا تابستان 1356، به مدت دوازده سال و نيم، نخست وزير بود. هويدا در دوران انقلاب تصميم گرفت در ايران بماند. او پيش از انقلاب زنداني شد و پس از انقلاب به دست جمهوري اسلامي کشته شد.

9 - عطاءالله اتحاديه، فارغ التحصيل رشته مهندسي نفت از دانشگاه لندن، از صاحب منصبان شرکت نفت و مديران پالايشگاه و توزيع پخش داخلي فرآورده هاي نفتي بود.

10 - تيمور بختيار از افسران پُرجوش و خروش ارتش ايران بود. او در سال 1336 با درجه سرلشکري در کابينه اقبال به عنوان معاون نخست وزير و رئيس سازمان امنيت معرفي شد و تا اسفند 1339 در اين سمت بود. بختبار به علت مخالفت با دولت اميني از ايران خارج شد و سپس بناي مخالفت با شاه را گذاشت.

11- جان کندي (John Kennedy)،رئيس جمهوري امريکا، 1961-1963.

12-خلاصه اين گزارش در شماره 9 تاريخ معاصر ايران (بهار1378) صص 151-177 چاپ شده است.

13- اردشير زاهدي فرزند سپهبد فضل الله زاهدي، در وقايع 28 مرداد 1332 فعال بود. او با شاهدخت شهناز دختر محمدرضا شاه ازدواج کرد که درسال 1964 به جدائي انجاميد. زاهدي درسال 1338 به سمت سفير ايران در امريکا منصوب شد. او همچنين به عنوان سفير ايران در لندن و وزيرخارجه خدمت کرد. در زمان انقلاب او سفير ايران در امريکا بود.

14- خسرو خسرواني، از صاحبمنصبان وزارت امورخارجه، پس از طي مراحل مختلف اداري در وزارت خارجه و سازمان هاي ديگر، درسال 1963 به سفارت ايران در ترکيه، 1965 سفارت ايران در امريکا و 1971 سفارت ايران در مصر منصوب شد.

15- فتح الله نفيسي فارغ التحصيل دانشگاه بيرمينگام در رشته نفت، و از صاحبمنصبان برجسته و قديمي شرکت نفت و از کساني است که از او غالباً به عنوان يکي از سازندگان ارزشمند شرکت نفت نام برده مي شود.

16- فوآد روحاني، فارع التحصيل دانشگاه لندن در رشته حقوق، از اعضاي برجسته شرکت ملي نفت ايران و پايه گذاران سازمان اوپک بود. او سال ها دبيرکل اوپک بود.

17-حسنعلي منصور فرزند علي منصور، منصور الملک، در کابينه اقبال ابتدا وزير کار و سپس وزير بازرگاني شد. منصور براي مدتي دبير شورايعالي اقتصاد بود. او در 1339 کانون مترقي را پايه گذاشت که بعداً در 1342 به حزب ايران نوين تبديل شد. منصور در 17 اسفند 1342 مأمور تشکيل کابينه شد. او قرارداد وين و ماده واحده منضم به آن را که حاکي از شرايط مصونيت هاي کارمندان مشروحه در قرارداد وين بود به تصويب مجلسين رساند. منصور در يک بهمن 1343در جلوي درب ورودي مجلس شوراي ملي از سوي محمّد بخارائي هدف گلوله قرار گرفت و روز شش بهمن درگذشت.

18- باقر مستوفي فارغ التحصيل دانشگاه بيرمينگام، از صاحبمنصبان شرکت ملي نفت ايران بود. او مديرعامل شرکت پتروشيمي ايران شد.

19- سرلشکر علي اکبر ضرغام، فارغ التحصيل دانشکده افسري و دانشگاه جنگ، رئيس سازمان شکر، مديرکل گمرک، وزير گمرکات، وزيردارائي، و سپس رئيس بانک اصناف شد.

20- ابراهيم سلجوقي از صاحب منصبان شرکت ملي نفت ايران بود. او در مقام هاي مختلف، از جمله به عنوان رئيس قسمت امور غير صنعتي در مسجد سليمان، معاون مديرعامل شرکت ملي گاز در زمان مديريت هوشنگ فرخان، و سپس مدير مهندسي شرکت ملي نفت خدمت کرد.

21- تقي مصدقي فارغ التحصيل دانشگاه تهران در رشته مهندسي ساختمان، درسال 1945 به صنعت نفت پيوست. او از سال 1959 درسمت مدير امور غيرصنعتي در آبادان و از سال 1966 به همين سمت در سراسر حوزه عمليات کنسرسيوم خدمت کرد. درسال 1969 مصدّقي به مديريّت عامل شرکت ملي گاز منصوب شد و تا 1978 دراين سمت خدمت کرد.

22- ابوالحسن ابتهاج بانکدار و برنامه گذار برجسته ايران، پايه گذار انديشه و سازمان برنامه ريزي در ايران بود. ابتهاج پس از انعقاد قرارداد کنسرسيوم به رياست سازمان برنامه برگزيده شد و چارچوب نظام برنامه ريزي در ايران را پي ريزي کرد. نگاه کنيد به برنامه ريزي عمراني و تصميم گيري سياسي، مصاحبه با منوچهرگودرزي، خداداد فرمانفرمائيان، عبدالمجيد مجيدي، ويراستار: غلامرضا افخمي، بنياد مطالعات ايران، 1378/1999.

23- محسن لک از سوداگران مشهور ايران تحصيلات خود را در رشته حقوق در پاريس به پايان رساند. پس از بازگشت به ايران ابتدا به کار وکالت پرداخت و سپس در زمينه هاي گوناگون اقتصادي، از جمله پايه گذاري شرکت معروف ثابت پاسال، مشغول شد. او به مدت ده سال رئيس اطاق بازرگاني بين المللي ايران بود.

24- حبيب ثابت از تعمير دوچرخه و رانندگي کاميون آغاز کرد و در نهايت به يکي از بزرگترين سرمايه داران و صاحبان صنايع ايران- از جمله شرکت ثابت پاسال، شرکت زمزم (پپسي کولا)، اولين تلويزيون ايران- تبديل شد. او در هيئت مديره بسياري از شرکت هاي عمده عضويت داشت.

25- غلامرضا کيانپور، پس از طي مقاماتي در سازمان برنامه، معاون وزارت اقتصاد، استاندار آذربايجان غربي، استانداراصفهان، وزيراطلاعات، وزير دادگستري شد. کيانپور از رجال سرشناس اواخر دوران پهلوي بود. پس از انقلاب جمهوري اسلامي او را محکوم و اعدام کرد.

26- احمد ضيائي در رشته اقتصاد از دانشگاه تهران درجه دکترا گرفت. او پس از چندسال فعاليت در بخش خصوصي به سازمان برنامه پيوست. ضيائي در زمينه هاي اقتصادي گوناگون، از جمله معاونت اداري و پارلماني وزارت اقتصاد، معاونت مالي و اداري دانشگاه تهران و معاون مديرعامل در بانک اعتبارات صنعتي، خدمت کرد.

27- علي اميني، فرزند امين الدوله و از سوي مادرش خانم فخرالدوله نوه مظفرالدين شاه قاجار، از رجال سياسي ايران پس از جنگ دوم، در کابينه اول قوام السلطنه بعد از جنگ معاون نخست وزير، و بعد چند بار وزير شد. اميني در دوران نخست وزيري سپهبد زاهدي وزير دارائي بود و در اين مقام قرارداد کنسرسيوم را مذاکره و امضاء کرد. اميني در زمان نخست وزيري اقبال به سفارت ايران در ايالات متحده منصوب شد و تا سال 1338 دراين مقام خدمت کرد. او در ارديبهشت 1340 مامور تشکيل کابينه گرديد.

28- امير اسدالله علم فرزند امير شوکت الملک، از خوانين و صاحب منصبان قدرتمند ايران و درکابينه هاي مختلف وزير بود. او در کابينه سپهبد حاجي علي رزم آرا وزير کار و هنگام ترور رزم آرا همراه او بود. علم پس ازسقوط کابينه اميني، در28 تيرماه 1341 فرمان نخست وزيري گرفت و هنگام وقوع حوادث بهمن ماه 1341 و درگيري با آيت الله خميني نخست وزير بود. علم از دوستان نزديک محمدرضا شاه و از سال 1345 تا 1357 وزير دربار بود. او درفروردين 1357 به بيماري سرطان خون درگذشت.

29 - نگاه کنيد به کتاب برنامه ريزي عمراني و تصميم گيري سياسي، همان مأخذ، بخش مصاحبه با خداداد فرمانفرمائيان.

30 - اصل 4 ترومن، به نام هري ترومن (Harry Truman) رئيس جمهوري امريکا از حزب دموکرات (1945-1952).

31 - غلامحسين جهانشاهي در فرانسه و بلژيک به تحصيل حقوق و اقتصاد پرداخت و به اخذ دکترا نائل شد. ابتدا مشاور حقوقي بانک ملي بود. در ادوار 19 و 20 مجلس از سوي حزب مردم نامزد و به نمايندگي انتخاب شد. او در کابينه علم وزير بازرگاني بود.

32- طاهر ضيائي از دانشگاه وين درسال 1945 به اخذ درجه دکتراي زمين شناسي نائل و پس از بازگشت به ايران در دانشکده فني دانشگاه تهران به تدريس پرداخت. او پس از چند دوره معاونت در وزارتخانه هاي اقتصاد و صنايع و معادن، در کابينه علم وزير صنايع و معادن شد. ضيائي همچنين در سال هاي بعد رئيس اطاق بازرگاني و صنايع و معادن، عضو هيئت مديره بنياد پهلوي و نيز عضو مجلس سنا بود.

33- غلامرضا مقدم از دانشگاه استانفورد امريکا به اخذ درجه دکترا در اقتصاد نائل شد. او از پايه گذاران بانکداري و برنامه ريزي اقتصادي جديد در ايران بود. مدتي به عنوان قائم مقام بانک مرکزي و مدتي نيز به عنوان قائم مقام سازمان برنامه خدمت کرد. مقدم سال ها مديرعامل بانک توسعه سرمايه گذاري ايران بود.

34- جهانگيرتفضلي درسال1914 درمشهد متولد شد. اوفارغ التحصيل رشته ادبيات از دانشگاه تهران بود. در زمان جنگ روزنامه "ايران ما" را منتشر کرد. در1942 با قوام السلطنه به مسکو رفت. او در کابينه هژير معاون نخست وزير و در کابينه علم وزير مشاور بود. تفضلي سال ها سرپرست دانشجويان ايراني در اروپا، نماينده ايران در يونسکو، و سفير ايران در الجزيره و افغانستان بود.

35- ابوالقاسم سعيدي درسال 1925 ميلادي در اراک متولد شد. او فارغ التحصيل بوزار فرانسه است و از سال 1950 درآن کشور زندگي مي کند. سعيدي به دريافت چندين جايزه بين المللي نقاشي نائل شده است.

36- جهانگير آموزگار پس از دريافت درجه دکترا در رشته اقتصاد و تدريس اقتصاد در دانشگاه هاي امريکا به ايران بازگشت و در کابينه اميني ابتدا به وزارت بازرگاني و سپس وزارت دارائي منصوب شد. آموزگار از سال 1963 به سمت سفير و رئيس ميسيون اقتصادي ايران در امريکا تعيين شد و تا زمان انقلاب دراين سمت خدمت کرد. او داراي تأليفات زياد در رشته اقتصاد و نيز در رابطه با مسائل ايران است.

37- عبدالحسين بهنيا، فارغ التحصيل اقتصاد از دانشگاه پاريس، فعاليت اداري خود را در وزارت دارائي در اواخر دوران داور آغاز کرد. او در کابينه اميني وزير دارائي شد. در اواخر دوره اميني به علت اختلافاتي با سازمان برنامه استعفا کرد. در کابينه علم که بعد از اميني به سر کار آمد، دگر بار وزير دارائي شد. بهنيا در سال 1346 به علت سکته قلبي درگذشت.

38- پرويز ناتل خانلري، از بزرگان ادب معاصر، استاد دانشگاه تهران بود و در مقامات گوناگون، از جمله وزير آموزش و پرورش، سناتور، دبيرکل بنياد فرهنگ ايران، و سردبير و ناشر مجله سخن خدمت کرد.

39-ذبيح الله صفا، از بزرگان ادب ايران معاصر و استاد و پژوهشگر ادبيات فارسي در دانشگاه تهران بود.

40- سرلشگر محمد دفتري دراين زمان سرهنگ و رئيس شهرباني بود. در فروردين سال 1328 به درجه سرتيپي نائل شد. او از خويشان مصدق و متعهدان به شاه بود. در دوران مصدق ابتدا در آذر 1331 به رياست گارد مسلح گمرک و سپس در 28 مرداد 1332 به رياست شهرباني و فرمانداري نظامي تهران منصوب شد.

41- حسن ارسنجاني وکيل دادگستري و زماني ناشر روزنامه داريا، در 19 ارديبهشت 1340 درکابينه علي اميني به عنوان وزيرکشاورزي معرفي شد. او يکي از نظريه پردازان عمده و مجريان اصلاحات ارضي بود. ارسنجاني در کابينه علم که در 30 تير 1341 معرفي شد در سمت خود ابقاء گرديد. در اسفند 1341 از وزارت ساقط و در فروردين 1342 به سفارت ايران در ايتاليا منصوب شد. ارسنجاني درسال 1348 در گذشت.

42- جمشيد آموزگار، پس از تحصيل در امريکا واخذ دکتراي هيدروليک از دانشگاه کرنل به ايران بازگشت و سال ها در مناصب بالا، از جمله به عنوان وزير راه، وزير کشاورزي، وزير دارائي، وزير کشور، رئيس هيأت اجرائي حزب رستاخيز، دبيرکل حزب رستاخيز و از تابستان 1356 تا تابستان 1357 در مقام نخست وزير خدمت کرد. آموزگار همچنين چندين سال نماينده ايران در سازمان اوپک بود.

43- عباس آرام کارير اداري خود را در وزارت خارجه آغاز کرد و پس از طي مقامات مختلف در مرداد 1338 در کابينه اقبال به وزارت خارجه منصوب شد. او در سال 1972 به عنوان نخستين سفير ايران به چين کمونيست رفت.

44- محمد باهري، درکابينه علم ابتدا معاون نخست وزير و سپس در 30 بهمن 41 وزير دادگستري شد.

45- غلامحسين خوش بين، درکابينه علم ابتدا وزير دادگستري بود. در ترميم کابينه در 3 بهمن وزير مشاور شد.

46- مهدي پيراسته کار دولتي را در وزارت دادگستري آغاز کرده درمجلس شانزدهم نماينده بود. سپس به استانداري فارس و خوزستان، و در کابينه علم به وزارت کشور منصوب شد. او همچنين سفير ايران در عراق و سپس در بلژيک بود.

47- ستاره فرمانفرمائيان در رشته خدمات اجتماعي تحصيل کرد. او مؤسس و مدير آموزشگاه خدمات اجتماعي بود.

48- عبدالمجيد ذهبي از دانشگاه نانسي فرانسه دکتراي علوم گرفت و در دانشگاه تهران استاد بود. او در بانک توسعه صنايع و معادن و نيز وزارت صنايع و معادن خدمت کرد و به معاونت اين وزارتخانه برگزيده شد. او رئيس شرکت فرش و سپس عضو اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران بود.

49- محمدعلي مولوي، داراي دکتراي اقتصاد از فرانسه، ابتدا در سال 1943 در وزارت آموزش و پرورش مشغول به کار شد و سپس پس از طي مدارج مختلف در 1960 به معاونت وزارت بازرگاني منصوب شد. او براي مدتي نماينده ايران در بازار مشترک اروپا بود.

50- جمشيد بهنام از دانشگاه پاريس دکتراي اقتصاد و علوم اجتماعي گرفت و در دانشگاه تهران به تدريس پرداخت. بهنام در سمت هاي گوناگون، از جمله رئيس مؤسسه علوم اجتماعي و تعاون، دبير شوراي عالي فرهنگ و هنر، معاون برنامه ريزي دانشگاه تهران، و ریئس دانشگاه فارابي وابسته به وزارت فرهنگ و هنر، خدمت کرد.

51- احسان نراقي پس از اخذ درجه دکتراي جامعه شناسي از دانشگاه سوربون درپاريس به ايران بازگشت و در دانشگاه تهران به تدريس مشغول شد. از زمره مشاغل او مي توان از رياست موسسه علوم اجتماعي دانشگاه تهران، مشاورت اجتماعي شوراي عالي اقتصاد، و رياست موسسه تحقيقات و برنامه ريزي علمي و آموزشي نام برد. نراقي پس از انقلاب مدتي در زندان بود. پس از آزادي چندي درايران ماند و سپس به فرانسه رفت. در آنجا کتابي به نام « از کاخ شاه تا زندان اوين» نوشت که درآن از گفتگوهايش با شاه و شهبانو و نيز با عوامل جمهوري اسلامي سخن مي گويد.

52- علي اصغر پورهمايون در کابينه سپهبد فضل الله زاهدي به سمت وزير اقتصاد ملي معرفي شد. در کابينه علاء به مديريت عامل شرکت بيمه ايران منصوب شد. در کابينه شريف امامي وزير بازرگاني و در کابينه اميني ابتدا وزير مشاور و سرپرست وزارت بازرگاني و پس از استعفاي ابراهيم کاشاني به سمت رئيس بانک مرکزي تعيين شد.

53- ابراهيم کاشاني در کابينه حسين علاء وزير بازرگاني شد. او در مرداد 1339 به رياست بانک مرکزي منصوب و در مرداد 1340 بنا به خواسته اميني، نخست وزير، از رياست بانک استعفا داد. کاشاني در 1351 دارفاني را وداع گفت.

54- صفي اصفيا فارغ التحصيل مدرسه پلي تکنيک و مدرسه معدن پاريس و استاد معدن شناسي در دانشگاه تهران، از صاحب منصبان برجسته دولت در دوران پيش از انقلاب بود. ابتهاج پس از انتصاب به مديريت عامل سازمان برنامه مسئوليت طرح ها را به اصفيا تفويض کرد. اصفيا در زمان نخست وزيري علي اميني مديرعامل سازمان برنامه شد. او همچنين مدت ها به عنوان وزيرمشاور درامور اقتصادي خدمت کرد و در بسياري از زمينه ها حلاّل مشکلات دولت بود. رجوع کنيد به سه مصاحبه در کتاب برنامه ريزي عمران و تصميم گيري سياسي، و نيز به کتاب عمران خوزستان، بنياد مطالعات ايران، به ترتيب 1999 و 1994.

55- سپهبد اسمعيل رياحي، استاد دانشگاه جنگ، در رده هاي مختلف نظامي خدمت کرد. او فرمانده سپاه در فارس، فرمانده اداره يکم ستاد بزرگ ارتشتاران، و معاون ستاد بزرگ ارتشتاران بود. در کابينه علم به جاي ارسنجاني وزير کشاورزي شد. رياحي همچنين به عنوان سفير ايران در هلند و نيز رئيس هيئت مديره شرکت شيلات جنوب خدمت کرد.

56- ولاديسلاو گومولکا (Gamulka) در فوريه 1905 در نزديکي هاي کروزنو لهستان، درآن زمان واقع در امپراطوري اطريش- هنگري، متولد شد و از 1956 تا 1970 دبير يکم کميته مرکزي حزب کمونيست لهستان بود. او در يکم سپتامبر 1982 در ورشو درگذشت.

57- نصرت الله معينيان مدارج اداري را از سازمان راديو ايران آغاز کرد. او درسال هاي بعد ابتدا وزير راه و سپس وزير اطلاعات شد. او درسال 1346 به رياست دفتر مخصوص شاهنشاهي منصوب شد و تا زمان انقلاب دراين سمت خدمت کرد.

58- ديويد ليلينتال(David Lillienthal)، درمشاغل گوناگون خصوصي ودولتي درامريکا، از جمله به عنوان مديرعامل سازمان دره تنسي (TVA) و نيز رئيس کميسيون انرژي اتمي امريکا خدمت کرد. او و گوردون کلاپ شرکت(Development and Resource Corporation) را تا سيس کردند و اين شرکت براساس قراردادي با سازمان برنامه در زمان ابتهاج سازمان آب و برق خوزستان را طرح ريزي کرد. نگاه کنيد به کتاب عمران خوزستان، بنياد مطالعات ايران، 1994.

59 -Charles Issawi استاد اقتصاد دانشگاه پرينستون صاحب کتابو مقالات متعدد در باره اقتصاد ايران و تحول آن است. اين ارقام از مقاله وي در کتابthe Pahlavis Iran Under به ويراستاري جورج لنچاوسکي(George Lenczowski)، 1978، گرفته شده است.

60- اتاتيسم، يا تأکيد برنقش وکنترل دولت در زمينه توسعه اقتصادي، يکي از شش اصل پيشنهادي مصطفي کمال آتاتورک بود که در سال 1931 به عنوان چارچوب نظري حزب جمهوري مطرح و در 1937 در قانون اساسي ترکيه نوشته شد. 5 اصل ديگر عبارتند از ناسيوناليزم، پوپوليزم، سکولاريزم، جمهوري و انقلاب.

61- محمد يگانه، فارغ التحصيل دانشگاه کلمبيا، دربسياري از سازمان هاي اقتصادي بين المللي نمايندگي ايران را به عهده داشت. او از سال 1963 تا 1969 معاون وزارت اقتصاد بود و سپس در مقام هاي مختلف، ازجمله رئيس بانک مرکزي، وزير مشاور، وزير امور اقتصادي و دارائي و نماينده ايران در اوپک انجام وظيفه کرد. 62- رضا نيازمند متخصّص امور معدن و مديريت صنعتي، سال ها در مقام هاي مختلف در صنايع دولتي و غير دولتي درايران خدمت کرد. او يکي از بنيانگزاران مديريت صنعتي در ايران و سال ها رئيس سازمان نوسازي و گسترش صنايع در ايران بود. نيازمند ازسال 1351 تا 1354 مديرعامل مس سرچشمه بود و پس از آن به بخش خصوصي پيوست. کتاب رضا شاه: از تولد تا سلطنت، چاپ بنياد مطالعات ايران، از اوست.

63- مهدي سميعي فارغ التحصيل رشته هاي اقتصاد و حسابداري از انگلستان، از صاحب منصبان برجسته بانکداري درايران بود. او زندگي اداري را ابتدا در بانک ملي ايران آغاز کرد، در سال 1338 به معاونت بانک توسعه صنايع و معادن و سپس درسال 1342 به رياست بانک مرکزي ايران برگزيده شد. سميعي در آذرماه 1347 مديرعامل سازمان برنامه شد. او در مرداد 1349، به بانک مرکزي بازگشت و در سال 1351 به رياست بانک تعاون کشاورزي منصوب شد.

64- ابوالقاسم خردجو در پيشبرد صنعت در ايران نقشي عمده ايفا کرد. او در سال 1340 به بانک ملي پيوست. در زمان ملي شدن صنعت نفت عضو هيئت خلع يد بود. مدتي در شرکت نفت و سازمان برنامه خدمت کرد. خردجو درسال 1342 به مديريت عامل بانک توسعه صنايع و معادن منصوب شد.

65- محمد رضا امين پس از دريافت دکتراي فيزيک از دانشگاه کاليفرنيا در برکلي و بازگشت به ايران سال ها در زمينه هاي گوناگون علمي و صنعتي در بخش خصوصي و بخش دولتي خدمت کرد. از جمله مشاغل او مي توان از استادي دانشگاه اصفهان، معاونت بانک توسعه صنايع و معادن، رئيس دانشگاه آريامهر، مديرعامل صنايع ملي فولاد ايران نام برد. امين در دوران نخست وزيري جمشيدآموزگار وزير صنايع و معادن بود.

66- فريدون مهدوي از دانشگاه هامبورک دکتراي اقتصاد گرفت و پس از بازگشت به ايران در مقام هاي مختلف، از جمله مشاور اقتصادي سازمان مسکن، معاون مديرعامل و سپس مديرعامل بانک توسعه صنعتي و معدني ايران خدمت کرد. او در ارديبهشت 1353 در کابينه اميرعباس هويدا به وزارت بازرگاني منصوب و در ارديبهشت 1354 از سوي هويدا با حفظ سمت به قائم مقامي حزب تازه تاسيس رستاخيز گماشته شد.

67- علينقي فرمانفرمائيان تحصيلات خود را در اقتصاد و علوم سياسي در امريکا و سپس در سوئيس به پايان رساند. او در وزارت خارجه و سازمان برنامه خدمت کرد. در 1338 رئيس بانک اعتبارات صنعتي شد.

68- دکتر منوچهر اقبال از رجال سياسي ايران بعد از جنگ دوم، استاد و رئيس دانشکده پزشکي دانشگاه تهران، رئيس دانشگاه تهران، چند بار وزير، و ازفروردين 1336 (1957) تا شهريور1339(1960) نخست وزير ايران بود. او در آبان سال 1342(1963) به سمت مدير عامل و رئيس هيئت مديره شرکت ملي نفت منصوب شد و تا 4 آذرماه 1356، که به علت سکته قبلي بدرود حيات گفت، مصدر اين کار بود.

69- جمشيد قراچه داغي فارغ التحصيل مهندسي سيستم ها از دانشگاه کاليفرنيا در برکلي است. او پيش از بازگشت به ايران در موسسه IBMبه کار و تدريس مشغول بود. درايران در دانشگاه تدريس مي کرد و درسال 1968 مديرعامل سازمان مديريت صنعتي شد.

70- علي رضائي از صاحبان صنايع معروف ايران، مديرعامل شرکت نورد، عضو اطاق صنايع و معادن، مديرعامل گروه صنعتي شهريار و رئيس بانکي به همين نام بود. رضائي در دوره هفتم مجلس سنا، از تهران به اين مجلس انتخاب شد.

71- هادي هدايتي، فارغ التحصيل دانشگاه سوربن، درکابينه منصور وزير مشاور و سپس وزير آموزش و پرورش شد و در کابينه هويدا نيز تا سال 1347 همين مقام را حفظ کرد. دراين سال او به سمت وزير مشاور تعيين شد و تا آخر دوران هويدا دراين مقام باقي ماند.

72- مهندس عبدالله رياضي، فارغ اتحصيل در رشته آب و برق از فرانسه، سال ها استاد، معاون و رئيس دانشکده فني دانشگاه تهران بود. رياضي از دوره بيست و يکم به رياست مجلس شوراي ملي انتخاب شد و تا چند ماه پيش از انقلاب اين مقام را حفظ کرد. مهندس رياضي از سوي نظام جمهوري اسلامي بازداشت و محکوم و کشته شد.

73- منصور روحاني مهندس ساختمان و متخصص آب شناسي بود. او ابتدا در شرکت نفت انگليس و ايران شاغل بود. بعد در شهرداري تهران خدمت کرد. مدتي مديرعامل سازمان آب تهران بود. در کابينه حسنعلي منصور به سمت وزير آب و برق معرفي شد و در همين سمت درکابينه اميرعباس هويدا خدمت کرد. در شهريور 1350، روحاني به سمت وزيرکشاورزي تعيين شد و تا آخر دوره زمامداري هويدا دراين سمت باقي ماند. روحاني از وزراي فعال و قدرتمند اين دوره بود. او پس از انقلاب اسلامي به دست حکومت جمهوري اسلامي اعدام شد.

74- نگاه کنيد به عمران خوزستان، بنياد مطالعات ايران، 1994.

75- عبدالعظيم وليان در ارتش آغاز به خدمت کرد. در سال 1343 در وزارت کشاورزي رئيس سازمان اصلاحات ارضي و سپس معاون وزير و در1346 در کابينه هويدا وزير اصلاحات ارضي، و در 1350 وزير تعاون و امور روستاها شد و تا ارديبهشت 1353 دراين سمت خدمت کرد. وليان، به سمت استاندار خراسان و نايب توليت آستان قدس رضوي منصوب شد. وليان در زمان نخست وزيري شريف امامي در دوران انقلاب به تهران احضار شد و در 15 آبان 1357، در زمان نخست وزيري ارتشبد ازهاري، همراه با عده اي ديگر از بلند پايگان رژيم پادشاهي بازداشت شد. او توانست از زندان بگريزد و از ايران خارج شود. عبدالعظيم وليان در امريکا درگذشت.

76- ناصر گلسرخي پس از اتمام تحصيلات در رشته کشاورزي به وزارت کشاورزي پيوست و در مقام هاي مختلف، از جمله معاون فني و پارلماني وزارت کشاورزي خدمت کرد. او در 26 مهر1346 در کابينه هويدا به وزارت منابع طبيعي منصوب شد و تا 22 شهريور 1350 دراين سمت خدمت کرد.

7- حسن زاهدي پس از پايان تحصيلات در رشته بانکداري در امريکا چند سالي در سازمان هاي بين المللي کار کرد. در سال 1958 به ايران بازگشت و در وزارت دارائي مشغول شد. در 1961 مديرعامل بانک کشاورزي بود. او در مهرماه 1346 در کابينه هويدا به وزارت کشاورزي و در مرداد 1348 به وزارت کشور منصوب شد.

78- سرچشمه نام محلي است در کرمان که درآن منابع عظيم مس کشف شد و در دهه 40 عمليات استخراج و بهره برداري از آن آغاز گرديد.

79- براي توضيح بيشتر، نگاه کنيد به عمران خوزستان، بنياد مطالعات ايران، 1994.

80- فرخ رو پارسا دختر فخر آفاق پارسا، دبير روزنامه "جهان زنان" و از رهبران نهضت زنان در ايران بود. او در رشته پزشکي از دانشگاه تهران دکترا گرفت. او در دهه 30 معلم و بعد رئيس دبيرستان نوربخش (رضاشاه کبير) بود. فرخ رو پارسا اولين زني است که در ايران به مقام معاونت وزير و سپس در شهريور 1347 وزارت (وزيرآموزش و پرورش) رسيد. پس از انقلاب او را به جرم فحشاء و محاربه با خدا محکوم و سنگسار کردند.

81- فرهنگ مهر در انگلستان در زمينه اقتصاد و علوم سياسي دکترا گرفت. در زمان وزارت دارائي امير عباس هويدا در فروردين 1343 به معاونت وزارت دارائي برگزيده شد. زماني که هويدا نخست وزير شد، براي مدتي کفيل وزارت دارائي و معاون نخست وزير بود. او در آذرماه 44 به مديريت عامل شرکت سهامي بيمه ايران و در 1350 به رياست دانشگاه پهلوي شيراز منصوب گرديد.

82- فرنگيس يگانگي (شاهرخ)، از خانواده هاي برجسته زرتشتي ايران، از پيش کسوتان مبارزه براي پيشبرد حقوق زنان ايران و نيز پيشبرد صنايع دستي ايران، سال ها دبير شوراي عالي زنان ايران و نيز معاون دبير کل سازمان زنان ايران بود. او به ويژه با زندگي روستائي ايران آشنائي دارد.

83- آرمين ماير، از کارمندان رسمي وزارت خارجه امريکا بود و پس از جوليوس هولمز(Julius Holmes)، به سفارت امريکا در ايران منصوب شد. او تا اتمام دوران رياست جمهوري ليندون جانسون (1963-1969) سفير امريکا در ايران بود. نگاه کنيد به آرشيو تاريخ شفاهي بنياد مطالعات ايران، مصاحبه با آرمين ماير.

84- نگاه کنيد به صنعت پتروشيمي ايران: از آغاز تا آستانه انقلاب، مصاحبه با باقر مستوفي، ويراستار، غلامرضا افخمي، بنياد مطالعات ايران، 2001. 85

- مهندس جعفر شريف امامي رئيس مجلس سنا، چند بار وزير و دو بار نخست وزير شد. از جمله مشاغلش نيابت رياست بنياد پهلوي، رياست اطاق صنايع و معادن، رئيس هيئت مديره بانک توسعه صنايع و معادن، و نيز استادي اعظم لژ فراماسونري را مي توان نام برد. دوره دوم نخست وزيري شريف امامي، پائيز 1357 (1978) ادف با شتاب گيري جنبش انقلابي درايران شد. شريف امامي درسال 1998 در امريکا درگذشت.

86- نگاه کنيد به صنعت گاز ايران: از آغاز تا آستانه انقلاب، مصاحبه با محسن شيرازي، ويراستار، غلامرضا افخمي، بنياد مطالعات ايران، 1999.

87- فرخ نجم آبادي فارغ التحصيل رشته مهندسي برق از دانشگاه بيرمينگام، از صاحب منصبان شرکت ملي نفت ايران بود. او در دهه پنجاه وزير صنايع و معادن در کابينه هويدا بود. در سال قبل از انقلاب به شرکت نفت بازگشت و در چندماه آخر پيش از انقلاب عملا نقش مدير عامل شرکت را ايفا کرد.

88- داگلاس مک آرتور ازسال 1969 تا 1972 سفيرامريکا درايران بود.

89- ارتشبد نعمت الله نصيري، از همکلاسان محمد رضا شاه، در 28 مرداد 1332 فرمانده گارد شاهنشاهي، در بهمن 1341 رئيس شهرباني و فرماندار نظامي تهران، و از 1344 تا نزديک انقلاب رئيس سازمان اطلاعات و امنيت کشور (ساواک) بود. او پس از انقلاب دستگير و از سوي جمهوري اسلامي کشته شد.

90- هوشنگ انصاري ابتدا به عنوان وابسته مطبوعاتي و پس از چندي بازرگاني درسفارت ايران در ژاپن خدمت کرد. طي دهه قبل از انقلاب چند بار به وزارت و سفارت رسيد. درسال آخر رهبر جناح سازنده حزب رستاخيز و مديرعامل و رئيس هيئت مديره شرکت ملي نفت ايران بود. هوشنگ انصاري در زمينه تعيين سياست هاي اقتصادي ايران در دهه پنجاه نقشي موثر ايفا کرد.

91- محمد ايوب خان فارغ التحصيل دانشکده نظامي سند هرست(Sandhurst) درانگلستان، پس از طي مدارج نظامي، درسال 1958 ازسوي اسکندر ميرزا، رئيس جمهور، به فرمانداري نظامي کل پاکستان منصوب شدو در همان سال اسکندر ميرزا را معزول کرد و خود رياست جمهوري را به عهده گرفت وتاسال 1969 رئيس جمهور پاکستان بود.او نظام (Basic Democracies) را در پاکستان معمول کرد.

92- عصمت اينونو از همرزمان کمال آتاتورک بود. او پس از اعلام جمهوري در اکتبر 1923 نخست وزير ترکيه شد و تا 1937 در اين مقام بود. در 1938، پس از مرگ آتاتورک، اينونو به رياست جمهوري انتخاب شد. او همچنين رهبر حزب جمهوري بود که مدت ها تنها حزب مقتدر ترکيه بود. اينونو بعداً مدافع دموکراسي شد. او در 1973 در آنکارا درگذشت.

93- مجيد رهنما در 1948 از دانشگاه پاريس در رشته حقوق دکترا گرفت. او خدمت اداري خود را در وزارت خارجه آغاز و مدارج مختلف را طي کرد. در 1958 سرکنسول ايران در سانفرانسيسکو و از 1965 تا 1967 سفير ايران در سوئيس بود. او، پس از اعلام انقلاب آموزشي، در 1967 در کابينه اميرعباس هويدا به وزارت علوم و آموزش عالي منصوب شد.

94- سپهبد علي محمد خادمي، افسر نيروي هوائي، در مشاغل گوناگون مديريت خدمت کرد و داراي گواهينامه پرواز هواپيماهاي مسافربري انگلستان بود. آخرين شغلش مديرعامل شرکت هواپيمائي ملي ايران بود. او در آبان 1357 با اسلحه کمري خودکشي کرد.

95- سازمان پيمان اتلانتيک شمالي، به رهبري امريکا و مشارکت کانادا و تعدادي کشورهاي اروپائي، درسال 1948 براي مقابله با شوروي در اروپا تاسيس شد.

96- SEATO ، سازمان پيمان آسياي جنوب شرقي، به رهبري امريکا و مشارکت برخي کشورهاي جنوب و جنوب شرقي آسيا، براي مقابله با پيشروي شوروي و چين در اين منطقه تأسيس شد.

97- عباسعلي خلعتبري از صاحب منصبان ارشد وزارت خارجه، پس از طي مدارج سازماني، درسال 1339 دبيرکل سنتو شد و از 1341 تا 1349 معاون و سپس قائم مقام وزارت خارجه و از 1350 تا 1357 وزير امورخارجه بود. خلعتبري پس از استقرار جمهوري اسلامي به دست رژيم کشته شد.

98- در مارس 1956 گئورگيو- د ج، رئيس حزب کمونيست روماني بود. چائوچسکو رهبري حزب را به عهده گرفت و در ابتدا به همراهيChivu Stoica رئيس جمهور و گئورگيو ماورر، نخست وزير حکومت کرد، اما پس از تشکيل کنگره حزب در 1969 قدرت کامل را به دست گرفت. چائوچسکو، همانند گئورگيو دج، مدافع کمونيسم ملي بود و از اين رو با شوروي اختلاف داشت. او، پس از فروپاشي شوروي، در روماني دستگير و کشته شد.

99- Ion Gheorghe Maurer

100- الکساندر دوبچک در ژانويه 1968 به جاي آنتونين نووتني رهبري حزب کمونيست چکسلواکي را به عهده گرفت و دست به اصلاحات اساسي زد، اگر چه همچنان تعهد خود را به سوسياليزم و قرارداد ورشو حفظ نمود. اما، شوروي اين اصلاحات را که به نام بهارپراگ معروف شد برنتابيد و در اوت 1968 چکسلواکي را اشغال کرد.

101 -Antonin Novotny پس ازتصفيه رهبري حزب کمونيستچکسلواکي در سال 1952 قدرت مطلق را به دست گرفت. در اوائل دهه 1960 تغييرات سطحي در نظام رهبري و اداري انجام گرفت، اما نارضائي همچنان ادامه يافت. در ژانويه 1968 نووتني از رهبري حزب و در مارس همان سال از رياست جمهوري کنار گذاشته شد.

102- امير هوشنگ دولو از خانواده قاجار و از دوستان نزديک محمدرضا شاه بود. او مردي خوش صحبت و مشهور به بذله گوئي و چاپلوسي در حضور شاه بود. در چند مورد حرکاتش در ايران و خارج موجب ناراحتي و دردسر براي شاه شد.

103- عطاءالله خسرواني، پس ازاخذ درجه فوق ليسانس درجامعه شناسي از پاريس، در سال 1325 به وزارت کار پيوست. در پايه گذاري سازمان بيمه هاي اجتماعي مشارکت داشت و در دهه 30 مديرعامل اين سازمان شد. او در ارديبهشت 1340 در کابينه علي اميني وزير کار شد و تا مرداد 1348 در کابينه هاي علم، منصور و هويدا در اين سمت باقي ماند. او در 22 مرداد 48 به علت نزاع با غلامرضا نيک پي، وزير آباداني و مسکن وقت، از وزارت و نيز دبيرکلي حزب ايران نوين معزول شد.

104- اکافه (ECAFE)، کميسيون اقتصادي براي آسيا و خاور دور، در سال 1947 از سوي سازمان ملل متحد تاسيس شد. درسال 1974، اکافه تجديد سازمان يافت و تبديل به کميسيون اقتصادي و اجتماعي براي آسيا و اقيانوس آرام (ESCAP) و نيز کميسيون اقتصادي براي آسياي غربي(ECWA) شد. کار اسکپ عمدتا مربوط به توليد مواد غذائي، توسعه صنعتي و مبادله کالاست.

105- رحيم زهتاب فرد، ليسانسيه روزنامه نگاري، از سال 1328 هفته نامه اراده آذربايجان را در تهران به چاپ مي رساند. او در دوره هاي بيست و يک و بيست و سوم نماينده مجلس از تبريز و ميناب بود.

106- براي اطلاع بيشتر نگاه کنيد به مصاحبه، باسرهنگ ياتسويچ، آرشيو تاريخ شفاهي بنياد مطالعات ايران.

107- سرلشگر حسن پاکروان از افسران برجسته ارتش ايران بود. او پس از تشکيل سازمان اطلاعات و امنيت کشور(ساواک) به معاونت و سپس در اسفند 1339 به رياست اين سازمان منصوب شد. پاکروان در کابينه اول هويدا به سمت وزير اطلاعات و سپس درسال 1348 سفير ايران در پاريس برگزيده شد. سرلشکر پاکروان درزمان انقلاب اسلامي زنداني و سپس به دست رژيم اسلامي کشته شد.

108- ناصر يگانه در فرانسه دکتراي حقوق گرفت و در سال 1325 به وزارت دادگستري پيوست. او در 1342 در کابينه حسنعلي منصور به وزارت مشاور و معاونت پارلماني نخست وزير منصوب شد و در کابينه هويدا نيز سمت وزارت مشاور را حفظ کرد. يگانه در مجلس بيست و يکم نماينده بود و سپس سناتور شد. او سال هاي پيش از انقلاب رئيس ديوان عالي کشور بود. يگانه پس از انقلاب در امريکا بدرود حيات گفت.

109- منوچهر پرتو پس از پايان تحصيلات در رشته حقوق در دانشگاه تهران در وزارت دادگستري کارير اداري خود را آغاز کرد. او پس از طي مراحل اداري، از جمله مديريت و معاونت وزارت دادگستري، و نيز عضويت در ديوان عالي، در آذر1347 ضمن ترميم کابينه اميرعباس هويدا به عنوان وزير دادگستري معرفي شد. او همچنين در دوره ششم سنا نماينده انتصابي تهران بود.

110- ارتشبد حسين فردوست همکلاسي و دوست قديمي شاه بود. او به عنوان رئيس دفتر ويژه نظامي شاه، معاون سازمان امنيت، و سپس از سال 1973 با سمت رئيس سازمان بازرسي شاهنشاهي نقشي عمده درسياست ايران ايفا کرد. فعاليت هاي او درسال هاي آخر انقلاب و پس از آن هنوز در هاله اي از ابهام قرار دارند. فردوست چندي پس از انقلاب، پس از اداي يک سلسله "اعترافات"، به وسيله جمهوري اسلامي اعدام شد.

111- مهندس حسين صادق در وقايع 25 تا 28 مرداد سال 1332 که شاه و ملکه ثريا به بغداد و سپس به رم رفتند برخلاف سفير وقت با احترام و محبت نسبت به شاه رفتار کرد و از آن پس مورد لطف مشاراليه بود. صادق سال ها سفير ايران در رم بود.

112- سپهبد دکتر کريم ايادي پزشک مخصوص شاه و از دوستان نزديک او بود.

113- محمد جعفر بهبهانيان فارغ التحصيل رشته تجارت از دانشگاه امريکائي بيروت در رشته بانکداري شاغل بودو پس از طي مدارجي به معاونت وزارت دربار برگزيده شد.

***